Theo nhiều cơ quan khí tượng quốc tế và trong nước, hiện tượng El Niño đang có xu hướng quay trở lại với cường độ mạnh, kéo theo nguy cơ hạn hán, thiếu nước và thời tiết cực đoan. Tại các vùng trồng cây ăn trái trọng điểm, nhất là cây sầu riêng như miền Đông và Tây Nguyên, hiện tượng El Nino khiến bà con đối mặt với tình trạng trái chậm lớn, đứng trái, cháy múi sượng cơm hay nặng hơn là cây bị sốc nhiệt khiến rụng bông, rụng trái hàng loạt.

El Niño là gì?

El Niño là hiện tượng nóng lên bất thường của nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương. Hiện tượng này xảy ra theo chu kỳ khoảng 3–7 năm một lần và thường kéo dài từ 9 đến 12 tháng.

Khi El Niño xuất hiện, sự thay đổi nhiệt độ đại dương làm xáo trộn hoàn lưu khí quyển toàn cầu, gây ra hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan. Trong khi một số khu vực trên thế giới xuất hiện mưa lớn và lũ lụt, nhiều quốc gia tại châu Á và Đông Nam Á lại phải đối mặt với nắng nóng kéo dài, lượng mưa suy giảm và hạn hán nghiêm trọng.

Tại Việt Nam, các đợt El Niño thường làm lượng mưa giảm từ 25–50% so với trung bình nhiều năm, kéo theo nguy cơ thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.

El Niño ảnh hưởng đến cây trồng như thế nào?

1. Gia tăng hạn hán và thiếu nước tưới

Tác động rõ rệt nhất của El Niño là làm giảm lượng mưa và kéo dài thời gian nắng nóng. Nguồn nước tại các hồ chứa, sông ngòi và hệ thống thủy lợi suy giảm mạnh khiến nhiều vùng sản xuất thiếu nước tưới trong giai đoạn cây trồng sinh trưởng. Đối với các loại cây trồng chủ lực như lúa, cà phê, hồ tiêu và cây ăn trái, tình trạng thiếu nước kéo dài có thể làm cây phát triển kém, giảm tỷ lệ đậu trái, giảm kích thước quả và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cuối vụ.

Bà con nên chủ động dự trữ nước tưới và thường xuyên tưới bổ sung độ ẩm cho vườn. Đối với sầu riêng, nhiệt độ cao dễ làm bộ rễ bị khô, khiến cây giảm quá trình quang hợp và tăng sinh Ethylene gây rụng trái. Do đó bà con mình nên tưới ít nhất 1 cử mỗi vào buổi sáng sớm và có thể tưới thêm vào buổi chiều nếu thấy đất quá khô.

2. Nắng nóng gây nên hiện tượng sốc nhiệt 

Nhiệt độ tăng cao khiến quá trình thoát hơi nước của cây diễn ra mạnh hơn. Khi không được cung cấp đủ nước, cây dễ rơi vào trạng thái stress nhiệt, lá héo, rụng hoa và rụng trái non. Đối với một số loại cây ăn trái như sầu riêng, xoài, … nhiệt độ quá cao trong thời kỳ ra hoa có thể làm giảm khả năng thụ phấn, dẫn đến tỷ lệ đậu quả thấp. Đồng thời, chất lượng quả cũng bị ảnh hưởng do thời gian tích lũy dinh dưỡng bị rút ngắn.

Nền nhiệt cao kéo dài khiến các enzyme bị biến tính hoặc bất hoạt làm ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất của cây, hiện tượng dễ thấy nhất là cây bị vàng lá, xổ lá và bị khô cành.

Đối với những vườn đang mang trái, sốc nhiệt và sốc nước khiến trái dễ rụng, vàng gai, đỏ gai. Bà con chủ động bổ sung amino chống sốc và canxi để giúp cây tăng sức chống chịu trước điều kiện thời tiết bất lợi.

Bộ đôi Sealeaf và Calxpro đáp ứng các acid amin chống sốc, bổ sung canxi giúp giữ cuốn trái chắc, giúp lá xanh dày, tăng khả khả năng kháng bệnh trong mùa nắng. Bà con pha bộ đôi cho 400 lít nước, phun trùm cả lá và trái để đạt được kết quả tốt nhất.

3. Gia tăng xâm nhập mặn

Không chỉ riêng miền Đông - Tây Nguyên, tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, El Niño thường đi kèm với tình trạng xâm nhập mặn sâu vào nội đồng. Trong đợt El Niño 2015–2016, nước mặn đã xâm nhập sâu từ 70–90 km, gây thiệt hại khoảng 160.000 ha lúa và làm mất khoảng 800.000 tấn lúa thương phẩm. Đối với cây trồng, độ mặn cao làm giảm khả năng hấp thụ nước và dinh dưỡng của bộ rễ, gây cháy lá, giảm sinh trưởng và thậm chí làm chết cây nếu kéo dài.

4. Tăng nguy cơ sâu bệnh hại

Điều kiện thời tiết khô nóng kéo dài tạo môi trường thuận lợi cho nhiều đối tượng sâu bệnh phát triển như nhện đỏ, rệp sáp, bọ trĩ và một số bệnh do nấm gây ra. Khi cây bị thiếu nước và suy yếu, khả năng chống chịu sâu bệnh cũng giảm đáng kể. Nhiều vùng trồng cây ăn quả và cây công nghiệp đã ghi nhận sự gia tăng áp lực dịch hại trong các năm xảy ra El Niño mạnh.

Bà con cần kiểm tra vườn thường xuyên để phun trị kịp thời, đặc biệt là nhện đỏ vì chúng tấn công gây rụng lá, làm giảm số lượng lá cho giai đoạn nuôi trái. Bà con có thể sử dụng kết hợp hai hoạt chất Etoxazole và Bifenazate có trong sản phẩm Enter Agrino, 1 chai 200ml pha 200 lít nước để phun phòng trị, thường xuyên đổi hoạt chất để tránh kháng thuốc

Biện pháp ứng phó với El Niño 

• Thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo khí tượng thủy văn.
• Tăng tích trữ và sử dụng nước tiết kiệm.
• Áp dụng các hệ thống tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt hoặc tưới phun cục bộ.
• Điều chỉnh lịch thời vụ phù hợp với điều kiện thời tiết.
• Che phủ đất nhằm giảm bốc hơi nước và duy trì độ ẩm cho cây trồng.

El Nino mang đến nắng nóng cực đoan gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng cơm sầu riêng. Bà con cần duy trì độ ẩm ổn định, bổ sung Canxi, Bo và các Amino axit chống sốc để giúp cây vượt qua stress nhiệt, đảm bảo trái lớn đều và đạt chuẩn chất lượng.