Trong canh tác sầu riêng, hiện tượng đen mắt cua, khô bông thường xuất hiện vào đúng giai đoạn cây bắt đầu nhú mắt cua, phân hóa mầm hoa, đặc biệt khi gặp mưa và thời tiết biến động. Đây cũng là thời điểm khiến nhiều nhà vườn lo lắng nhất vì chỉ một đợt mưa không đúng lúc có thể làm mắt cua thụt lại, thâm đen hoặc khô hoàn toàn.

Nhiều bà con thường đặt câu hỏi: “Mưa bao nhiêu mm thì sầu riêng bị đen mắt cua?” Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào con số mm mưa thì chưa phản ánh đúng bản chất vấn đề.

1. Mưa không phải nguyên nhân trực tiếp gây đen mắt cua

Hiện tượng đen mắt cua, khô bông thường xuất hiện khi sầu riêng bắt đầu nhú mắt cua – phân hóa mầm hoa, trùng với giai đoạn mưa và thời tiết biến động. Nhiều bà con quan tâm mưa bao nhiêu mm thì gây đen mắt cua, nhưng thực tế con số mm mưa không phản ánh đầy đủ vấn đề. Mưa chỉ là yếu tố kích hoạt, còn nguyên nhân cốt lõi là sự rối loạn sinh lý khi cây phải thích nghi đột ngột với độ ẩm, nền nhiệt, trạng thái đất và cách can thiệp của nhà vườn.

2. Vì sao tiết bông thường đi kèm mưa và thời tiết dao động?

Trong tự nhiên, tiết bông sầu riêng thường xuất hiện khi thời tiết có nhiều biến động, đa số sẽ có mưa nhiều. Lúc này, môi trường tạo tín hiệu sinh lý giúp cây chuyển từ sinh trưởng sinh dưỡng sang sinh trưởng sinh thực và phân hóa mầm hoa, hình thành mắt cua. Tuy nhiên, độ ẩm tăng, nhiệt độ dịu hơn, trạng thái khô – ẩm, nóng – mát luân phiên tạo ra stress sinh lý vừa phải, thuận lợi cho ra hoa. Tuy nhiên, chính vì diễn ra trong điều kiện biến động nên giai đoạn này cũng cực kỳ nhạy cảm.

3. Cơ chế khiến mắt cua bị thâm đen và vai trò của bộ lá

Khi mưa xảy ra đột ngột, nhất là sau giai đoạn siết nước hoặc mưa kéo dài, đất chuyển nhanh từ khô sang ẩm, rễ hút nước mạnh trong khi oxy trong đất giảm. Dòng nước và dinh dưỡng bị rối loạn, các mô non yếu như mắt cua, mầm hoa dễ bị suy, thâm đen hoặc khô lại.

Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc lớn vào tình trạng bộ lá:

• Cây mang lá già, lá đã thuần: nhu cầu nước thấp, ít bị ảnh hưởng.
   
• Cây mang lá non, lá lụa: nhu cầu nước cao, rễ hút nước ồ ạt, dinh dưỡng ưu tiên nuôi lá, khiến mắt cua và mầm hoa bị “bỏ rơi”, dễ đen và khô.

4. Mắt cua thụt lại – phản ứng tự vệ và hướng xử lý đúng

Khi gặp mưa và thời tiết bất lợi, việc mắt cua thụt lại không hoàn toàn là tiêu cực mà là cơ chế tự bảo vệ của cây, giúp giảm rối loạn sinh lý và giữ mắt cua. Nếu bộ rễ khỏe, bộ lá ổn định, khi thời tiết cân bằng trở lại, mắt cua vẫn có khả năng bung tiếp.

Giai đoạn này, nhà vườn cần:

• Can thiệp nhẹ nhàng, đúng thời điểm
• Tránh kích kéo mạnh khi thời tiết còn xấu
• Điều tiết sinh lý qua rễ và lá để hạn chế cây hút nước quá nhanh

Hiểu đúng bản chất sẽ giúp bà con bình tĩnh xử lý, tránh làm sai và giữ được mắt cua trong giai đoạn nhạy cảm nhất.

Đối với trường hợp mắt cua bị đen do nấm thán thư gây ra, khả năng phân hóa mầm hoa bị hạn chế rõ rệt. Cây có thể ra hoa lác đác, không tập trung, khó điều khiển thời điểm ra bông. Điều này gây khó khăn trong chăm sóc, làm tăng chi phí và giảm hiệu quả sản xuất của cả vụ sầu riêng.

Để kiểm soát hiệu quả tình trạng khô đen mắt cua trong điều kiện mưa và thời tiết biến động, cần áp dụng giải pháp kết hợp giữa kiểm soát mầm bệnh và tăng cường sức đề kháng cho mô mắt cua.

Agrino khuyến nghị sử dụng luân phiên hai bộ giải pháp sau:

Bộ giải pháp 1: Casino Top 600WG kết hợp Zinconix 700

Bộ đôi pha cho 200 lít nước. Trong đó, Casino Top 600WG giúp kiểm soát các nhóm nấm gây hại trên thân, cành và vùng mắt cua. Zinconix 700 bổ sung các yếu tố vi lượng cần thiết, giúp tăng độ bền mô, hạn chế hiện tượng khô và thối tại mắt cua, đồng thời nâng cao khả năng kháng bệnh tự nhiên của cây.

Xem thêm chi tiết về bộ đôi TẠI ĐÂY

Bộ giải pháp 2: Phaybuc 325SC kết hợp Zinconix 700

Pha bộ đôi cho 200 lít nước. Phaybuc 325SC có hiệu quả trong việc kiểm soát các đối tượng nấm phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao. Khi kết hợp với Zinconix 700, giải pháp này giúp duy trì sức khỏe mô mắt cua và hạn chế sự lây lan của bệnh.

Hai bộ giải pháp nên được sử dụng luân phiên để tăng hiệu quả phòng trị và hạn chế nguy cơ kháng thuốc.

Tóm lại, mưa và biến động thời tiết là nguyên nhân quan trọng gây ra tình trạng khô đen mắt cua trên sầu riêng. Việc nhận diện sớm nguyên nhân, kết hợp áp dụng giải pháp phòng trị đúng kỹ thuật và luân phiên hợp lý sẽ giúp bảo vệ mắt cua, ổn định mầm hoa và nâng cao hiệu quả xử lý ra bông trong điều kiện thời tiết bất lợi.