Sau khi cắt trái, cành và lá sầu riêng thường suy yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho rong rêu, tảo đỏ và bào tử nấm bệnh phát triển mạnh. Nếu không xử lý sớm, đây sẽ là nguồn lây lan các bệnh như thán thư, nấm hồng, xì mủ hay cháy lá trong vụ tiếp theo. Phun rửa vườn giúp cây sạch bệnh, tạo độ thông thoáng cho tán cây và  giúp cây phục hồi nhanh hơn sau thu hoạch, sẵn sàng cho cơi đọt tiếp theo. 

1. Các hoạt chất phun rửa vườn phổ biến hiện nay

Nhóm gốc Đồng - Sát khuẩn mạnh, làm sạch rong rêu hiệu quả

Các hoạt chất gốc Đồng như Copper Oxychloride, Copper Hydroxide và Oxine Copper được sử dụng phổ biến trong giai đoạn phun rửa vườn nhờ khả năng kiểm soát nấm và vi khuẩn bằng cơ chế tiếp xúc. Đây là nhóm hoạt chất hiệu quả trong việc xử lý rong rêu, đốm rong, tảo đỏ trên thân cành, đồng thời góp phần giảm nguồn bệnh tích tụ trong vườn sau thời gian dài canh tác.

Ngoài phun lên tán cây, thuốc gốc Đồng còn được sử dụng để quét lên các vết cắt sau tỉa cành hoặc vị trí có dấu hiệu xì mủ nhằm hạn chế sự xâm nhập của nấm bệnh. Tuy nhiên, phần lớn các sản phẩm đồng vô cơ có tính nóng nên thích hợp sử dụng khi bộ lá đã trưởng thành. Đối với giai đoạn cây đang ra đọt non, nhú mắt cua hoặc dưỡng bông, nên ưu tiên các dòng đồng hữu cơ hoặc dạng huyền phù để phòng bệnh hiệu quả mà vẫn an toàn cho sinh trưởng của cây.

Nhóm Propineb và Mancozeb - Phòng bệnh phổ rộng, hỗ trợ bộ lá khỏe 

Propineb và Mancozeb hoạt động theo cơ chế tiếp xúc, tạo lớp màng bảo vệ trên bề mặt lá và cành, giúp ngăn bào tử nấm nảy mầm và xâm nhập vào cây. Nhóm hoạt chất này có phổ phòng bệnh rộng, hiệu quả với các bệnh như thán thư, cháy lá, đốm mắt cua và nhiều bệnh nấm phổ biến khác. 

Bên cạnh khả năng phòng bệnh, nhóm hoạt chất Propineb và Mancozeb còn bổ sung thêm kẽm và Mangan, giúp bộ lá xanh dày và tăng khả năng quang hợp. Tuy nhiên, do chỉ tác động trên bề mặt nên thuốc dễ bị rửa trôi khi gặp mưa kéo dài. 

Nhóm Metalaxyl và Phosphonate - Kiểm soát bệnh từ bên trong và tăng sức đề kháng

Metalaxyl hoặc Mefenoxam là các hoạt chất nội hấp có khả năng lưu dẫn mạnh trong cây, giúp kiểm soát hiệu quả các bệnh do nấm Phytophthora và Pythium gây ra như thối rễ, lở cổ rễ, xì mủ thân cành và khô đọt. Nhóm hoạt chất này thường được phối hợp với Mancozeb để vừa bảo vệ bên ngoài vừa xử lý nguồn bệnh đã xâm nhập bên trong cây.

Nhóm Phosphonate hoạt động theo cơ chế kích kháng, giúp cây tăng cường khả năng tự bảo vệ trước sự tấn công của nấm bệnh. 

2. Những lưu ý khi tiến hành phối trộn các hoạt chất

Metalaxyl hoặc Mefenoxam có thể phối hợp với Mancozeb hoặc Propineb để tăng hiệu quả phòng trừ nấm bệnh. Đây là sự kết hợp phổ biến giúp vừa bảo vệ bề mặt cây vừa kiểm soát nấm bệnh đã xâm nhập bên trong.

Hạn chế phối trộn gốc Đồng với Mancozeb hoặc Propineb, một số hoạt chất gốc đồng vô cơ có thể xảy ra phản ứng làm giảm hiệu lực thuốc hoặc gây nóng lá. 

Không phối trộn gốc Đồng với Phosphonate hoặc Fosetyl-Aluminium, làm giải phóng ion đồng ồ ạt gây cháy lá.

Mancozeb hoặc Propineb có thể phối hợp với Phosphonate để tăng hiệu quả phòng bệnh thối rễ, xì mủ và tăng sức đề kháng cho cây sầu riêng.

3. Cách pha thuốc phun rửa vườn 

Khi pha thuốc chỉ  kết hợp tối đa 2–3 sản phẩm trong một lần phun nhằm hạn chế nguy cơ kết tủa, giảm hiệu lực hoạt chất hoặc gây sốc cây. Bà con có thể pha một loại thuốc trừ bệnh chính kết hợp với một sản phẩm hỗ trợ và chất bám dính khi cần thiết. Đối với giai đoạn cây đang ra đọt non có thể sẽ gây cháy lá, rụng lá. 

Khi pha nhiều sản phẩm trong cùng lúc, bà con pha từ dạng khó tan đến dễ tan để hạn chế kết tủa và giúp thuốc phân tán đồng đều. Thông thường, thuốc dạng bột hoặc dạng cốm được pha trước, tiếp theo là dạng huyền phù, dạng dung dịch rồi đến dạng nhũ dầu và cuối cùng là các sản phẩm trung vi lượng hoặc chất bám dính nên bổ sung sau cùng. Trước khi thêm sản phẩm tiếp theo, cần đảm bảo thuốc đã hòa tan hoàn toàn trong nước. 

Phun rửa vườn là bước quan trọng giúp loại bỏ nguồn nấm bệnh còn tồn tại trên thân, cành và lá sau thu hoạch. Thực hiện đúng hoạt chất, đúng kỹ thuật phối trộn và đúng thời điểm không chỉ giúp giảm áp lực bệnh hại mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho bộ rễ và cơi đọt mới phát triển khỏe mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả ra hoa, đậu trái và năng suất trong vụ tiếp theo.